Türkistan: Gelenek İle Bilimin Birleştiği Şehir
21/4/2008 · Kategori: serbest
Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından 1991 yılında bağımsızlığını ilan eden Kazakistan Cumhuriyeti'nde kurulan Ahmet Yesevi Üniversitesi iki ortak kültürün insanlarını kaynaştırıyor. 15 milyon insanın yaşadığı coğrafya, cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev'in yenilikleriyle kendini ispat etmeye çabalıyor. Güney Kazakistan'ın Türkistan eyaletine ise Batı ve Orta Asya'nın hemen her yerinde yaşayan Türk halklarına mensup öğrencilerin eğitim görmek için akın ediyor. Bu haliyle de Türkistan, Türkçe'nin nitelik kazanması için yıllarca mücadele eden düşünür Ahmet Yesevi'nin eserleriyle göz kamaştırıyor. Türk Dünyası'nın küçük bir sembolü olan Türkistan, uzun yıllar Demir Perde yönetimiyle idare edilmenin içine kapanıklığını yavaş da olsa kırıyor.
2.717.300 km2'lik yüzölçümü ile dünyanın dokuzuncu büyük ülkesi olan Kazakistan, geniş bozkırlarına rağmen toprağı işleyecek insan azlığı nedeniyle verimliliğini kullanamıyor. Türkiye'nin yaklaşık 4 katı büyüklüğünde olan ama bozkır dışındaki topraklarının yarısı çöl durumundaki ülkede, zengin yeraltı kaynakları çıkartılmayı bekliyor. 21 Mart gününü baharın müjdelendiği gün olarak gören Kazaklar, doğanın cömertliğini yaşamlarının her alanında kanıtlamayı hedefliyor. Kendi ihtiyaçları yerine Sovyetler Birliği'nin ihtiyaçlarına göre şekillenen kısıtlı sanayileşmede Kazak halkına yeterli gelmiyor.
Ekonomisi gelişmeyen Türkistan'da halen gelenekçi bir toplum olarak yaşamlarını sürdüren Kazaklar, yıllarca Demir Perde ülkesi olarak yönetilmenin dezavantajını kırmaya çalışıyor. Çok geniş topraklara sahip olmasına rağmen tarım ürünlerini işleyebilecek insan olmadığı için çok düşük olan yaşam standardına rağmen Türkistan'da, insanların doğaya olan inançlarını yitirmemeleri ilgi çekiyor. Tabiat anaya çok şey borçlu olduklarını her fırsatta dile getiren yerel halk, göçebe yaşam tarzından sıyrılma çabasındayken bile geleneklerini canlı tutuyor. Zengin petrol yataklarına rağmen ekonomisi büyük oranda hayvancılığa bağlı olan Türkistan'da, 21. yüzyılın getirdiği yeniliklerin topluma olumlu yansıdığı görülüyor.
Türkçe savunucusu Hoca Ahmet Yesevi ve Türkistan
Bugünkü yaşı 2000 olarak tahmin edilen Türkistan şehri ise, Güney Kazakistan'da tarihsel önemi ile göze çarpıyor. Türk halklarının ortak atası sayılan Oğuz Han'ın başkenti olarak bilinen Türkistan, ünlü düşünür Ahmet Yesevi adına kurulan üniversite ile anılmaya başlandı. 1992 yılında cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev'in girişimleriyle Türk ve Kazak halklarının kaynaşması amacıyla, eski devlet bakanlarından Namık Kemal Zeybek tarafından kurulan Uluslararası Ahmet Yesevi Üniversitesi, Orta Asya halklarının geleneksel mirasını devam ettiriyor.
Türk aydınlarının Arapça ve Farsça yazdığı bir dönemde ilk defa Türkçe olarak tasavvuf eserleri ortaya koyan Ahmet Yesevi'nin yaşadığı şehirde, bilim ve gelenekler aynı oranda ilerliyor. Teknolojinin pek çok imkanının kullanıldığı Türkistan'ın geniş bozkırlarında at üstünde oynanan Kökbar yine görülüyor. Ölü bir keçiyi iki kaleye atmak için at sırtında birbirleriyle kıyasıya mücadele eden Kazaklar, Orta Asya'nın en sert sporunu yaşatıyor.
ABD'nin sanal kahramanı Rambo'nun Afgan direnişçileriyle oynadığı sahnenin yapaylığının aksine, kökbara katılmak bile büyük onur sayılıyor. Rusya'nın uzay araştırmaları yaptığı Baykonur Üssü, ülkeye büyük bir renk katarken, kozmonot Toktor Ebubekir ulusal kahraman gibi görülüyor. Kazaklar'ın yaşayan en büyük efsanelerinden biri olan Toktor Ebubekir, gittiği her yerde büyük ilgi görüyor.
Türkistan'da yaşayan halk, geçmişten gelen öğretileri ile üniversitenin getirdiği bilim ve medeniyeti birleştirmeye çalışıyor. Doganın geniş kanatlı kuşları kartallara duyulan saygı, tabiatın her öznesine büyük önem vermeyi doğuruyor. Türkçe savunucusu Ahmet Yesevi'nin şehri, uygarlık ile gelenekleri aynı oranda yaşatırken yerel halk 20 bin üniversite öğrencisinin ekonomilerine yaptığı katkıyı doğru kullanmak istiyor. Azerbaycan, Kırgızistan, Karakalpakistan, Özbekistan, Tataristan, Başkurdistan,
Çuvaşistan, Karaçay-Çerkes, Dağıstan, Altay, Tuva, Hakasya, Televut, Balkarya, Saha gibi 29 ayrı coğrafyadan gelen öğrenciler, Türkistan'ın çehresini değiştiriyor.
