BLoGRa

ESERLERİNDEN SEÇMELER

Ahlak Psikolojisi ve Sosyal Ahlak

 Ahlak Psikolojisi’nde daha ziyade ferdi hususlar, Sosyal Ahlakta ise içtimai hususlar açıklanır. Ferdin kişiliğinin oluşmasından başlayarak toplumdaki hukuk sisteminin oluşmasına kadar bir dizi gelişme sebep ve neticeleriyle birlikte ele alınır. Bu oluşa tesir eden vakıa ve olgular etraflıca değerlendirilir. Yazar ilmi bir çerçevede kalarak şahsiyeti oluşturan unsurlar ile toplumu oluşturan kurumların ideal yapıları hakkındaki kanaatlerini izah eder.

İslamın Bugünkü Meseleleri

Yazıldığı dönemde seviyeli bir entelektüel tartışmaya zemin hazırlamıştır. İslam Davasının siyasi bir dava olduğuna inanmayan yazarın, geçtiğimiz yüzyılın ikinci yarısında vücuda gelen "uyanış" ve bu uyanışın Türkiye'ye akseden çeşitli tezahürlerini ele aldığı kitabıdır. 19. yüzyılda İslam'ın ortaya koyduğu medeniyetin mağlup olduğuna, fakat temel problemin, modern hayata uygun bir hukuk sisteminin yeniden üretilememesinde yattığına dikkat çeker. İçtihat kapısının kapalı olduğu yönündeki görüşleri eleştirir. İslam'ın, kendi içinde tutarlı ve dengeli bir değerler sistemi sunduğunu, çağımızın İslam prensiplerine çok geniş bir uygulama sahası verebileceğini öne sürer. Sözü geçen uyanışın hangi hal ve şartlarda köklü ve kalıcı neticeler doğurabileceğini anlamak için mutlaka okunması gereken bir eser.

İslam Tasavvufunun Meseleleri

İslâm'ın bugünkü meselelerinden farklı olarak sadece İslam tasavvufunun meselerini ele almakta fakat sosyolojik yaklaşımı ve inceleme metoduyla bir bakıma onu tamamlamaktadır. Tasavvufun İslâm'daki yeri nedir? Tasavvufî düşünce İslâm'a yabancı doktrinlerden mi gelmiş, yoksa onun içinde mi teşekkül etmiştir? Tasavvufta dış tesirler varsa, bunlar nelerdir ve İslâm ile ne derece telif edilmiştir? Günümüzde tasavvuf Türk aydınının zihnini ne bakımlardan meşgul etmektedir? Çağımızın tarih, felsefe, sosyoloji, psikoloji bilgileri hesaba katıldığında, tasavvuf üzerinde nasıl bir değerlendirme yapılabilir? Tasavvufî düşüncenin geleceği ne olabilir?

Türk Kültürü ve Milliyetçilik

Yazarın hocasına ithaf ederken hocalığını ispat ettiği eseridir. Yazıldığı dönemdeki ideolojik tartışmaları elinin tersiyle iter ve ilmi verilerin ışığında hakikatleri söyler.

"Bilindiği gibi milliyetçilik bir memleketteki milli kültüre dayanır. Hâlbuki Türkiye'deki Batılılaşma hareketleri sonunda okumuş tabaka Türk Kültürü'ne büyük ölçüde yabancı kalmış, hakiki bir kültür yaratarak bunu milletin bütün tabakalarına yaymayı da başaramamıştır. Tarih içerisinde gelişen Türk milli kültürünü daha çok halk kitleleri muhafaza etmiş bulunuyorlar. Şu halde milli kültürün modern imkanlarla geliştirilmesi demek olan milliyetçilik, ister istemez, halk içerisinde yaşamakta olan temel kültür unsurlarına dayanmak zorundadır."

Kültür Değişmesi ve Milliyetçilik

Sosyal Psikolojinin kadim problemini ülkemize tatbik eden, yaşattığı dönemi soğukkanlılıkla gözlemleyen, çareler gösteren bir eserdir.

"Bugün herkes biliyor ve görüyor ki, Türkiye çok hızlı ve geniş çaplı bir değişme içindedir. Hiç kimse bu değişmenin kendi seyrine bırakılmasına taraftar değildir; herkes kendi fikrine göre bu değişmeyi şu veya bu şekilde kontrol altına almak istemektedir."

"Herkeste aynı soruya rastlıyoruz: Neyi alalım, neyi atalım? Buna karar verebilmek için önce bu konularda bizim irademizin ne kadar geçerli olduğunu bilmemiz gerekiyor. Bizim bu kitaptaki tezimiz, alınacak ve atılacak şeylerin bir envanterini çıkarmaktan ziyade, milli bünyeyi kuvvetlendirici tedbirler üzerinde çalışmanın doğru olacağıdır."

Dünden Bugünden - Tarih - Kültür ve Milliyetçilik

"Pek çok kimse eski medeniyetimizi bıraktığımızı, ancak yenisini de benimseyemediğimizi söyler ve asıl problemin Batılılaşmamış olmamızda yattığını iddia eder. Kısacası aydınlarımızın batıcı olanları kadar muhafazakâr görünenlerinde de ortak kabul: eski medeniyetimizin yetersizliği, yenisinin ise bir türlü alınamayışıdır. Hâlbuki bizim burada anlatmaya çalıştığımız düşüncede, bizzat bu Batı Medeniyeti denen şeyin bir sorguya çekilmesi ve eski medeniyetimizle ilgili harc-ı alem görüşleri bir tarafa bırakıp onu yeniden değerlendirme gereği üzerinde durulmaktadır."

"Şimdiye kadar hep önce iman sonra şüphe yolunu tuttuk; şimdi de şüphe ile başlayarak imanı arayalım."

Tarihte Türkler

Sosyoloji ile tarihin birbirinden ayrılmayacağına inanan mütefekkirin tezlerini üzerine bina ettiği tarih algılamasının siyasi kısmının tasviridir. Üzerinde ittifak edilmiş tarihi hadiseler kronolojik sırayla ve çekici bir üslupla anlatılır. Türklerin kurduğu ilk imparatorluk olarak tavsif edilen Hunlardan başlayarak son imparatorluk Osmanlı'nın yıkılmasına kadar olan dönem ele alınır. Konular önemlerine göre sınıflandırılır ve çağımıza yaklaştıkça teferruatlandırılır. Kültürümüzün temel tarihi kaynaklarıyla kurulan sağlıklı ilişki her cümleye ve satıra sinmiştir. Her yaştan insanların okuyabileceği, iddiası iddiasız olmakta gizli bir Türk Tarihi!

Sosyal Meseleler ve Aydınlar

Yazarın çeşitli mecmualarda neşredilen makaleleri Ruhi Güler ve Erol Kılınç tarafından "Milli Kültür Meselelerimiz", "Edebiyata Bakış", "Meselelerimiz ve Aydınlarımız" başlıkları altında derlenmiştir. Eserin ağırlığını, telif kitaplarda işaretleri verilen, aydınlarla alakalı tespitler teşkil eder.

"Türk münevveri yüz yıl önceki Türkçeyi kullanmayacak ama bin yıl önceki metinleri bile anlayacak, yeni harfleri kullanacak ama üniversite kapısı önündeki kitabeyi görünce alık alık bakmayacak, demokrat olacak ama atalarının siyasi ve idari dehasından faydalanmasını bilecek; bir Osmanlı Türk'ü gibi ayakları yerde başı dik, gönlü geniş, kalbi metin olacak, hiç bir zaman basitliğe düşmeyecek."

Kitaba son bölüm olarak Erol Güngör'le yapılan bazı "mülakat ve sohbetler" ilave edilmiştir.

Kelâmi Sahada Estetik Yapı Organizasyonu

İlk çalışmalarını tecrübi psikoloji dalında yapan yazarın sanatın kelami sahası olarak nitelediği edebiyattaki estetik yapının kuruluşu hakkındaki doktora tezidir. Küçük hacmine rağmen sadece ülkemizde değil, dünya entelijansyası tarafından da çok az ele alınan bir konuda isabetli yaklaşımlarda bulunur, vukufiyetli ve vazıh tespitler yapar. Nükte, hikaye ve roman üzerinden, denekler vasıtasıyla yaptığı alan araştırması ile okuyucunun takip sırasındaki zihni terkibinin uyum ve karşıtlık durumları arasındaki beklentilerini inceler.

Şahıslararası İhtilafların Özümünde Lisanın Rolü

Laboratuar şartları altında ihtilafa düşürülen iki şahıs arasındaki münakaşanın lenguistik tahlili yapılarak objektif ve subjektif mana sistemlerinin nisbî ehemmiyeti tatbik edilmiştir. Girişte psikolojinin yeni ehemmiyet vermeye başladığı ihtilaf problemleri hakkındaki nazariyeler ele alınır. Eserin esas mevzuunu teşkil eden ikinci bölümde aynı kelime ve kavramlara yüklenen objektif ve subjektif manaların ihtilafın oluşmasındaki ve şekillenmesindeki tesirleri değerlendirilir. Mütefekkirin Amerika'da bulunduğu sırada yaptığı deney ve araştırmaların hülasası olarak doçentlik tezidir.

Değerler Psikolojisi Üzerine Araştırmalar

"Ahlak değerleri diğer değerlere oranla, psikolojinin önemli bir konusunu teşkil eder, çünkü insanın sosyal gelişmesi genellikle bir ahlaki gelişmeden ibarettir. Sosyal bir varlık olmak, başka insanlarla karşılıklı ilişkiler halinde yaşamak demek olduğuna göre, böyle bir hayatın öncelikle ahlak değerlerine dayanması şaşırtıcı değildir. Ahlak değerleri nelerden ibarettir, ahlak değerleriyle davranış arasındaki ilişki nedir, ahlak değerleri nasıl meydana gelir, nasıl öğrenilir ve benimsenir? Ahlaki düşüncenin genel zihin gelişmesi içerisindeki yeri nedir?"

Bu soruların cevaplarını takip eden ikinci bölümde ahlak değerleriyle sosyal, iktisadi, estetik, vs. diğer değerler arasındaki muhtemel ilişkiler araştırılmış, Türk toplumunun belli kesimlerinden alınan örnek grupların değer sistemleri arasında karşılaştırma yapılmıştır.

Türkiye'de Misyoner Faaliyetleri

Güngör'ün henüz 19 yaşında bir delikanlı iken kaleme aldığı, ilerde vereceği büyük eserlerin habercisi olan eseridir. Kültürümüzün geçirmekte olduğu buhrana paralel bir şekilde güçlenen Hıristiyanlaştırma faaliyetlerinin niteliğine dikkat çeker. Lüzumsuz doktrin mukayeselerine bulaşmadan manzarayı kültürel ve içtimai boyutlarının bütünlüğü içerisinde tasvir eder.

"Türkiye'deki Hıristiyan kültürü, yerli kültürün uğradığı tahribat neticesinde onun yerine kaim olmak üzere yayılan bir içtimai vetire teşkil etmektedir. Bu vetirenin tarihi inkişafı ve halen kat ettiği merhaleyi kısaca da olsa gözden geçirmek faydalı olacaktır."

Kaynaklar :
Kültür Bakanlığı
Vikipedi
Ötüken Neşriyat

***